
4857 sayılı İş Kanunu'na göre yıllık ücretli izin hakkı işe başladıktan bir yıl sonra doğar ve kıdeme göre en az 14, 20 veya 26 gündür: 1 ila 5 yıl (5 dahil) için 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az için 20 gün, 15 yıl ve üzeri için 26 gün (md. 53). 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü çalışanlar en az 20 gün alır, yeraltı işlerinde süreler 4 gün artar; kanun ise yarım gün izni ayrıca düzenlemez.
Yıllık izin hakkı ne zaman doğar?
İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışan işçi yıllık ücretli izne hak kazanır (md. 53). Bu haktan vazgeçilemez; sözleşmeye “yıllık izin kullanılmayacaktır” yazmak hakkı ortadan kaldırmaz. Niteliği gereği bir yıldan kısa süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlar bu kuralın dışındadır.
Kıdem, aynı işverenin bir veya birden fazla işyerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır (md. 54). Yıl içinde kanunda sayılan haller dışında devamsızlık olursa hak kazanma tarihi o kadar ileri kayar. Hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günler (25. maddenin I-b bendindeki süreyi aşan kısım hariç), doğum öncesi ve sonrası çalıştırılmayan süreler, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ise çalışılmış gibi sayılır (md. 55).
Kıdeme göre kaç gün yıllık izin verilir?
Kanun alt sınır koyar; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha fazlasını verebilir, daha azını veremez. Süreler kıdemin yıl dönümlerine göre değişir:
| Kıdem | En az yıllık izin (md. 53) |
|---|---|
| 1 yıldan az | Hak doğmaz |
| 1 ila 5 yıl (5 dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
Örnek: 1 Mart 2021’de işe giren bir çalışan 1 Mart 2026’da 5 tam yılı doldurur ve hâlâ 14 gün hak eder. 20 güne çıkış, “5 yıldan fazla” şartı gerçekleştiği 6. yıl dönümünde, yani 1 Mart 2027’de olur. Bu süreler 2026 itibarıyla 4857 sayılı Kanun’un yürürlükteki metnine dayanır; gündeme gelen değişiklik önerileri kanunlaşıp Resmî Gazete’de yayımlanmadıkça uygulanmaz.
Yaş kuralı nasıl uygulanır? 18 yaş ve altı, 50 yaş ve üstü
On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha büyük yaştaki işçilere verilecek yıllık izin 20 günden az olamaz (md. 53). Kural bir alt sınırdır: kıdeme göre süre zaten daha yüksekse yüksek olan uygulanır. 3 yıl kıdemli 52 yaşındaki bir çalışan 14 yerine 20 gün, 16 yıl kıdemli 52 yaşındaki bir çalışan 26 gün alır.
Uygulamada yaş, genellikle izne hak kazanılan tarih esas alınarak değerlendirilir. Yeraltı işlerinde çalışanların izin süreleri ise 6552 sayılı Kanun’la 2014’te eklenen hükümle dörder gün artırılır; yani 14 gün 18’e, 20 gün 24’e, 26 gün 30’a çıkar.
Yarım gün yıllık izin kullanılabilir mi?
Kanun yıllık izni gün olarak düzenler ve yarım günlük kullanımdan söz etmez. Temel kural, iznin işveren tarafından bölünmemesi ve kesintisiz verilmesidir. Tarafların anlaşmasıyla izin bölümler hâlinde kullanılabilir, ancak bölümlerden biri 10 günden az olamaz (md. 56, 6704 sayılı Kanun’la 2016’da değişen hâli).
Bu nedenle yarım gün izin uygulamada yaygın olsa da hukuken tartışmalı bir alandır. Daha güvenli yol; yarım günlük kullanımı çalışanın yazılı talebine dayandırmak, yasal en az 10 günlük kesintisiz bölümü korumak, mümkünse sözleşmeyle verilen ek günlerden kullandırmak ve her kullanımı izin kayıt belgesine işlemektir. Şirketinize özgü uygulama için bir iş hukuku uzmanına danışın.
GoPeople’da çalışan WhatsApp’tan “yarım gün” izin isteyebilir; talep sabah veya öğleden sonra seçilerek yıllık izin türünden 0,5 gün olarak açılır ve yetkili onayını bekler. Akışın ayrıntıları için WhatsApp üzerinden izin talebi rehberine bakabilirsiniz.
Hafta tatili, resmî tatil ve Cumartesi izinden sayılır mı?
İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (md. 56). 10 günlük bir izin bir resmî tatili kapsıyorsa o gün izinden düşülmez, izin bir gün uzar. Cumartesinin sayılıp sayılmayacağı işyerinin haftalık çalışma düzenine bağlıdır: Cumartesi çalışılan bir işyerinde iş günü olarak izinden düşülür.
İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışana, talep etmesi ve bunu belgelemesi koşuluyla gidiş ve dönüş için toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir. İşveren, yıllık izinleri gösteren bir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır (md. 56).
İzin ücreti ve kullanılmayan izin: md. 57-60 ne diyor?
- İzin ücreti (md. 57): işveren, izin dönemine ait ücreti izne başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.
- İzinde çalışma (md. 58): çalışan izni sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalışırsa, izin süresi için ödenen ücret geri alınabilir.
- Sözleşme sona erince (md. 59): hak kazanılıp kullanılmayan izin günlerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir. Bu alacakta zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihten başlar.
- Uygulama esasları (md. 60): iznin kullanılmasına ilişkin ayrıntılar Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği ile düzenlenir.
Yıllık izni hızlıca nasıl hesaplarsınız?
- İşe giriş tarihini ve hesap tarihini belirleyin; tam yıl sayısını yıl dönümlerine göre bulun.
- Tablodan kıdeme göre süreyi seçin.
- Çalışan 18 yaş ve altı veya 50 yaş ve üstüyse süreyi en az 20 güne tamamlayın.
- Yeraltı işi varsa 4 gün ekleyin; sözleşmede daha yüksek bir süre varsa onu uygulayın.
Bu adımları otomatik yapan ücretsiz yıllık izin hesaplama aracını kullanabilirsiniz. GoPeople ise yasal izin hakkını kıdemden kendisi hesaplamaz: yıllık toplam günler İK tarafından Excel ile yüklenir, kullanılan, bekleyen ve kalan günler talepler üzerinden güncellenir ve çalışan bakiyesini WhatsApp’tan sorabilir.
Sık sorulan sorular
- 5 yılını dolduran çalışan kaç gün yıllık izin alır?
- Tam 5 yıl kıdemde yasal en az izin hâlâ 14 gündür. Kıdem 5 yılı geçtiğinde, yani 6. yıl dönümünden itibaren süre 20 güne çıkar (İş Kanunu md. 53).
- 50 yaşında ve 3 yıl kıdemli bir çalışan kaç gün izin alır?
- En az 20 gün alır. Kıdeme göre süre 14 gün olsa da 50 yaş ve üstü çalışanlara 20 günden az yıllık izin verilemez (md. 53).
- Yarım gün izin yıllık izinden düşülebilir mi?
- Kanun yarım gün izni ayrıca düzenlemez ve izni gün olarak sayar. Taraflar anlaşırsa izin bölümler hâlinde kullanılabilir, ancak bir bölüm 10 günden az olamaz (md. 56). Yarım günlük kullanımı yazılı talebe dayandırmak ve kayda geçirmek önerilir.
- Deneme süresi yıllık izin hesabına dahil mi?
- Evet. Bir yıllık hak kazanma süresi, deneme süresi de içinde olmak üzere işe başlanan günden itibaren hesaplanır (md. 53).
- Kullanılmayan yıllık izin yanar mı?
- Hayır. Yıllık izin hakkından vazgeçilemez ve kullandırılmayan izin kendiliğinden düşmez. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izin günlerinin ücreti son ücret üzerinden ödenir (md. 59).
Kaynaklar
Bu yazıdaki hukuki ve teknik bilgilerin dayandığı birincil kaynaklar; her birinin yanında yazının hangi kısmını desteklediği yazıyor.
- 4857 sayılı İş Kanunu, md. 53-60 (mevzuat.gov.tr): hak kazanma (md. 53-55), kıdem ve yaşa göre 14, 20 ve 26 günlük süreler (md. 53), tatillerin izinden sayılmaması ve izin kayıt belgesi (md. 56), izin ücreti ve kullanılmayan iznin ödenmesi (md. 57-59).
Sorunuz mu var?
Bu yazıyla ilgili sorularınız için info@gotonom.com adresine yazabilirsiniz. GoPeople, İstanbul merkezli GOTONOM Yazılım Teknolojileri A.Ş.'nin ürünüdür.